على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1069
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
جحوان ( jahv n ) ا خ . ع . نام مردى . جحوة ( jahvat ) ا . ع . يك گام و روى . جحود ( johud ) م . ع جحد جحدا و جحودا . مر . جحد . جحوش ( jahuc ) ا . ع . كودك استوار ناشده . جحوظ ( johuz ) م . ع . جحظت عينه جحوظا ( از باب فتح ) : بيرون آمد و بزرگ شد چشم او . و جحظ اليه عمله : عيب جوئى كرد در كار او . جحوف ( jahuf ) ا . ع . اشكنهء باقى ماندهء در كاسه . و دول با آب . جحول ( johul ) ع . ج . جحل . جحوم ( johum ) م . ع . جحمت النار جحوما ( از باب كرم ) : افروخته گرديد آتش . و جحمت النار جحما و جحما و جحوما . مر . جحم و جحم . جحى ( johi ) ا . پ . نام مردى پر فسوس و مسخره . جحيش ( jahic ) ا . ع . كرانه و ناحيه . و رجل جحيش المحل : مرد دور و بر كنار از مردم . جحيش ( johayc ) ا . ع . مصغر جحش يعنى كره خر كوچك المثل عش يا جحيش ينبت الحشيش چنان كه در فارسى گويند : « بزك ممير بهار مىآيد » و هو جحيش وحده : او خود رأى و كم آميز با مردم است و با كسى كنكاش نمىكند . جحيم ( jahim ) ا . ع . دوزخ و آتش سخت شعله و آتش تو بر تو و هر آتش بزرگ كه در مغاكى افروخته باشند . و جاى سخت گرم . جحيمر ( johaymer ) ا . ع . مصغر جحمرش زن كلانسال كوچك . جحيناء ( johayn ' ) ا . ع . اميد و آرزو و خواهش و شك و مانند آن . جخ ( jax ) ا . پ . جنگجو و ستيزهگار و دلاور و زوردار و ستيزه و مناقشه . جخ ( jax ) ا . ع . بخ . و زنا و معنى . جخ ( jaxx ) م . ع . جخ جخا ( از باب نصر و ضرب ) : از جائى به جائى شد و دراز كشيد خود را با تمكن و استرخا و بلند كرد شكم را و گشاده داشت بازو را در سجده . و جخ ببوله : انداخت كميز را . و جخ برجله : بر انگيخت خاك را بپاى خود . و جخ جاريته : جماع كرد با جاريهء خود . جخابة ( jax bat ) و ( jex bat ) و ( jaxx bat ) ا . ع . احمق بىخير . و مرد پر گوشت گران . جخاجخ ( jax jax ) ا . پ . صداى پى در پى برخورد شمشير و تيغ بر چيزى . جخاد ( jox d ) ا . ع . ابو جخاد : ملخ . جخادب ( jax deb ) ع . ج . جخدب و جخدب جخادب ( jox deb ) و ابو جخادب ( abu - jox deb ) ا . ع . مرد ستبر درشت و مرد دراز بالا . و شتر ستبر تيز رو . و نوعى از ملخ كه سبز و دراز باشد و خبز دوك و سوسك ستبر . جخادباء ( jox deb ' ) و جخادبة ( jox debat ) و جخادبى ( jox deb ) و ابو جخادبى ( abu - jox deb ) ا . ع . جخادب . مر . جخادب . جخادر ( jox der ) ا . ع . ستبر و ضخيم . جخادى ( jox diy ) ا . ع . جام بزرگ كه در آن شير دوشند . و شتر ستبر . و ستبر از هر چيزى . جخاف ( jaxx f ) ص . ع . كسى كه زياده از حد خويش فخر كند . جخب ( jaxb ) ا . ع . لاغر ميان كاواك . جخب ( jexxab ) ا . ع . شتر كلان و مهتر و ضعيف . جخج ( jaxj ) ا . پ . جانورى از از جنس شب پره به بزرگى غليواج كه خود را از درخت سرنگون آويزد و گويند فضلهء خود را خورد . و آماسى مانند بادنجان كه در گلوى مردمان بروز كند و آن را مردمان فرنگ گواتر گويند . جخجخة ( jaxjaxat ) م . ع . بددلى كردن . و پنهان نمودن مكنون دل خود را . و بانگ كردن . و جخ جخ گفتن . و در آمدن در ميانهء چيزى . و جخجخ جاريته : جماع كرد با جاريهء خود . و جخجخ فلانا : بر زمين زد فلان را . جخجس ( jaxjas ) ا . پ . جاكشو كه داروئى است بزرگتر از عدس و شفاف و لغزنده و در داروهاى چشم داخل كنند . جخجن ( jaxien ) و ( jaxjan ) و ( joxjan ) ا . پ . جاكشو و جخجس . جخدب ( jaxdab ) ا خ . ع . نام ابو صلت كوفى نساب . جخدب ( joxdab ) ا . ع . شير بيشه . ج : جخادب . جخدب ( joxdab ) ا . ع . شير بيشه . و ستبر درشت . و مرد دراز بالا . و شتر ستبر تيز رو . و نوعى از ملخ و خبز دوك و سوسك . ج : جخادب . جخدر ( jaxdar ) و جخدرى ( jaxdariy ) ا . ع . ستبر و ضخيم . جخدف ( jaxdaf ) ا . ع . فربه شريف . جخدل ( jaxdal ) و ( joxdol ) ا . ع . كودك گرد اندام فربه . جخدمة ( jaxdamat ) ا . ع . عمل و كار و رفتار . جخدمة ( jaxdamat ) م . ع . جخدم